Het kenniscentrum Inclusieve GGZ: waarom?

Mensen die tot minderheidsgroepen behoren, kampen vaker met psychische problemen door ongelijkheid, discriminatie en uitsluiting. De zorg sluit vaak niet goed aan bij hun situatie. Dit komt door:

• Belemmeringen bij de toegang tot zorg: taalbarrières, hoge kosten en een gebrek aan bekendheid en vertrouwen maken het voor minderheden moeilijk om hulp te zoeken.
• Onvoldoende passende zorg: De meeste diagnostische tests en behandelingen zijn ontwikkeld voor westerse, vaak hoogopgeleide mensen. Deze werken niet automatisch ook goed voor mensen met een andere achtergrond.
• Gebrek aan kennis onder zorgverleners: Zorgverleners leren tijdens hun opleiding niet genoeg over de specifieke zorgbehoeften van minderheidsgroepen. Ze weten soms niet goed hoe ze deze mensen kunnen helpen.

Voor een eerlijke, effectieve en inclusieve ggz is het belangrijk om rekening te houden met verschillende achtergronden, culturen en de context waarin klachten zich voordoen, zowel in diagnostiek, behandeling, onderwijs en onderzoek.

Het Kenniscentrum Inclusieve GGZ heeft als doel om kennis, inzichten en ervaringen te bundelen om zo de nodige structurele verandering te ondersteunen en mogelijk te maken, zowel in de behandelpraktijkpraktijk als in onderwijs en het wetenschappelijk onderzoek. Het kenniscentrum als een bron van beschikbare kennis en ervaring zet zo in op de drie pijlers: onderzoek, onderwijs en behandelpraktijk. Lees het position paper.

Het kenniscentrum Inclusieve GGZ: hoe verder?

Het Kenniscentrum Inclusieve GGZ is voortgekomen uit een samenwerkingsverband dat in eerste instantie leidde tot het netwerk Inclusieve GGZ, één van de netwerken die ondersteund worden door Akwa GGZ.
 

De enorme hoeveelheid reacties en interesse in de afgelopen periode laten zien dat het pleidooi voor het kenniscentrum breed draagvlak heeft. Veel mensen hebben zich via de site van netwerk Inclusieve GGZ opgegeven om actief deel te nemen aan het netwerk of het bestuur of om op de hoogte te worden gehouden.

In de komende periode worden mensen gesproken die zich voor het bestuur hebben opgegeven en worden hier nieuwe bestuursleden uit gekozen.

We willen het Kenniscentrum Inclusieve GGZ vormgeven als een platform waar allerlei vormen van kennis en ervaring samen kunnen komen met bevindingen van allerlei vormen van wetenschap en al bestaande netwerken. Inmiddels is het platform in opbouw.

Berichten vanuit het netwerk

Glenn Helberg, nestor van de Nederlandse (trans)culturele psychiatrie en psychiater: “Het streven naar een inclusieve GGZ leidt niet alleen tot betere zorg voor mensen buiten de dominante witte en heteronormatieve kaders, maar bevordert ook de algehele kwaliteit en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg. De daaruit voortvloeiende kennis draagt bij aan een meer rechtvaardige en veerkrachtige samenleving.”

Dr. Özgül Uysal-Bozkir: “Als universitair docent en (neuro)psycholoog (aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) probeer ik in mijn onderwijs studenten -de toekomstige GGZ-professionals- bewust te maken van het belang van inclusieve zorg. Het KIG is een waardevol platform om met anderen te bouwen aan een GGZ waarin ieder mens gezien en gehoord wordt. Onderwijs, onderzoek en praktijk kunnen elkaar daarin echt versterken. Door samen te werken en kennis te delen, kunnen we zorgen voor een GGZ die écht aansluit bij de diversiteit van onze samenleving.”

Peragaseni Sellappah over de invitational meeting van 13 maart 2025: “Wat een waardevolle eerste bijeenkomst hebben we gehad! Als verpleegkundig specialist én als iemand met een Nederlands-Tamilse achtergrond, voelde deze bijeenkomst als een mijlpaal. Het was niet alleen inspirerend, maar ook confronterend en verhelderend – precies wat we nodig hebben om échte verandering in gang te zetten.

In mijn dagelijks werk ervaar ik hoe belangrijk het is dat zorgstandaarden aansluiten bij de unieke leefwereld van onze cliënten. Te vaak zie ik mensen – net als ikzelf – balanceren tussen verschillende normen en culturen. Tussen ‘hoe het hoort’ in Nederland en ‘hoe het voelt’ vanuit een andere culturele identiteit. Dat spanningsveld verdient meer erkenning en begrip binnen onze zorgstandaarden. Om écht diversiteitsbewust te handelen, moeten we durven kijken naar wat er nog mist: standaarden die recht doen aan de rijkdom van al die verschillende levensverhalen.

Laten we samen bouwen aan zorg die voor iedereen werkt – ongeacht afkomst, overtuiging of achtergrond. Dat de prachtige onderzoeken ook de praktijk bereiken!”

Verder lezen over inclusieve GGZ

Beleidsnota cultuursensitieve zorg
Wat gebeurde er met de mooie plannen uit deze Kamerbrief?
👉 Bekijk de beleidsnota
 

Diversiteit in ggz-zorgstandaarden
Zorgstandaard over hoe om te gaan met diversiteit in de GGZ.
👉 Lees de zorgstandaard Diversiteit
 

Cultuursensitieve GGZ in de praktijk
Compact overzichtsboekje met theorie én praktijkvoorbeelden.
👉 Lees het boekje
 

Jongeren & emotionele acculturatie
Onderzoek naar hoe jongeren met meerdere culturele achtergronden zich staande houden.
👉 Lees het proefschrift
 

Psychiatrie als ecosociaal vakgebied
Seminar van Laurence Kirmayer over cultuur, context en psychiatrie.
👉 Bekijk de video (vanaf minuut 10.23 begint relevante deel in het Engels)
 

Stemmen van asielzoekers in de GGZ
Onderzoek met het Cultural Formulation Interview in de psychiatrie.
👉 Lees het artikel
 

Racisme en jonge kinderen
Harvard-commissie onderzoekt de impact van racisme op jonge kinderen.
👉 Meer over het initiatief
 

Woonomgeving en kindergezondheid
De wijk waarin een kind opgroeit heeft invloed op mentale gezondheid.
👉 Lees het onderzoek

Save the date(s)

Diversiteit omarmen, inclusie realiseren – 4 juni 2025
Bij de tweede werkconferentie van Kenniscentrum Phrenos wordt ingegaan op ontdekkingen en uitdagingen op het gebied van diversiteit en inclusie.

Congres Cultuursensitieve Zorg – 13 juni 2025
Op vrijdag 13 juni vindt in Utrecht het congres Cultuursensitieve Zorg plaats. Dit congres richt zich op professionals in de ggz, beleidsmakers, onderzoekers en ervaringsdeskundigen die willen bijdragen aan zorg die echt aansluit bij de leefwereld van cliënten uit diverse achtergronden.
 
Internationaal: Call for papers – 23 en 24 oktober 2025
31st International Colloquium of the Revue Transcultural L’Autre. This bilingual event wil take place in Montreal, Quebec. The theme will be on the identity construction of young people in culturally diversified societies. Exposed Youth: Constructing a Sense of Belonging in a World Shaped by Multiple Influences